Czy nitkowanie zębów naprawdę pomaga zapobiegać ubytkom między zębami?

Nitkowanie zębów może ograniczać ryzyko próchnicy międzyzębowej, ponieważ usuwa płytkę bakteryjną i resztki pokarmowe z miejsc, do których zwykle nie dociera szczoteczka. Nie oznacza to jednak, że sama nić dentystyczna daje pełną ochronę przed ubytkami. Jej skuteczność zależy od techniki, regularności oraz równoczesnego stosowania pasty z fluorem.

Skontaktuj się z klinika stomatologii Łódź!

Dlaczego ubytki często powstają między zębami?

Przestrzenie międzyzębowe są trudne do oczyszczenia podczas zwykłego szczotkowania. W tych miejscach łatwo pozostaje płytka nazębna, czyli miękki osad zawierający bakterie. Mikroorganizmy przetwarzają cukry obecne w pożywieniu i wytwarzają kwasy, które stopniowo osłabiają szkliwo.

Jeżeli kwaśne środowisko utrzymuje się dostatecznie długo, dochodzi do utraty składników mineralnych szkliwa i rozwoju próchnicy. Zmiana między zębami może przez długi czas pozostawać niewidoczna, ponieważ rozwija się na powierzchni stycznej. Niekiedy zostaje wykryta dopiero podczas badania radiologicznego.

Czy nić dentystyczna usuwa przyczynę próchnicy międzyzębowej?

Nić dentystyczna mechanicznie narusza i usuwa płytkę bakteryjną z bocznych powierzchni zębów. Dzięki temu skraca czas kontaktu szkliwa z bakteriami i wytwarzanymi przez nie kwasami. Z punktu widzenia mechanizmu rozwoju próchnicy jej stosowanie jest więc uzasadnione.

Trzeba jednak pamiętać, że nić nie wzmacnia szkliwa i nie neutralizuje całkowicie skutków częstego spożywania cukrów. Największe znaczenie ochronne ma połączenie oczyszczania przestrzeni międzyzębowych ze szczotkowaniem pastą zawierającą fluor. Fluor wspiera remineralizację szkliwa i zwiększa jego odporność na działanie kwasów.

Co badania mówią o zapobieganiu ubytkom?

Wyniki badań dotyczących samego nitkowania nie są jednoznaczne. Przeglądy naukowe wskazują, że oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych może zmniejszać ilość płytki nazębnej i nasilenie zapalenia dziąseł. Dowody na bezpośrednie ograniczanie liczby nowych ubytków są jednak mniej pewne.

Jedną z przyczyn jest trudność w prowadzeniu takich badań. Próchnica rozwija się przez długi czas, a uczestnicy nie zawsze nitkują zęby codziennie lub wykonują tę czynność prawidłowo. Ponadto na wynik wpływają także dieta, ekspozycja na fluor, jakość szczotkowania, ilość wydzielanej śliny i indywidualna podatność na próchnicę.

W przeglądzie Cochrane dotyczącym domowych metod oczyszczania przestrzeni międzyzębowych uznano, że dodanie nitkowania do szczotkowania może przynosić korzyści dla zdrowia dziąseł, natomiast pewność dowodów dotyczących próchnicy pozostaje ograniczona. Nie oznacza to, że nitkowanie jest nieskuteczne. Oznacza jedynie, że skala jego wpływu na liczbę ubytków nie została dotąd dokładnie określona.

Kiedy nitkowanie może być najbardziej pomocne?

Nitkowanie jest szczególnie przydatne u osób z ciasnymi przestrzeniami międzyzębowymi, do których nie mieści się szczoteczka międzyzębowa. Może mieć również duże znaczenie przy skłonności do próchnicy powierzchni stycznych, noszeniu aparatów retencyjnych oraz występowaniu miejsc, w których regularnie zatrzymuje się pokarm.

Korzyść zależy przede wszystkim od jakości oczyszczania. Samo przesuwanie nici pionowo między zębami może nie usunąć płytki z ich bocznych powierzchni. Nić powinna objąć ząb na kształt litery „C” i przesuwać się delikatnie wzdłuż szkliwa, nieco poniżej linii dziąsła.

Jak prawidłowo nitkować zęby?

Do oczyszczenia przestrzeni międzyzębowych należy użyć czystego odcinka nici dla kolejnych zębów. Nić wprowadza się łagodnym ruchem, bez gwałtownego uderzania w dziąsło. Następnie obejmuje się nią boczną powierzchnię jednego zęba i wykonuje kilka ruchów w górę i w dół. Ten sam sposób należy zastosować po drugiej stronie przestrzeni.

Najważniejsze zasady to:

• nitkowanie wszystkich przestrzeni międzyzębowych raz dziennie;
• oczyszczanie obu powierzchni w każdej przestrzeni;
• wykonywanie spokojnych ruchów bez uszkadzania dziąseł;
• używanie nici przed szczotkowaniem lub po nim, zależnie od tego, która kolejność ułatwia regularność;
• szczotkowanie zębów pastą z odpowiednią zawartością fluoru.

Jeżeli nić stale się strzępi, zaczepia lub rwie w tym samym miejscu, przyczyną może być nieszczelne wypełnienie, kamień nazębny albo nierówna powierzchnia zęba. Taką sytuację warto skonsultować ze stomatologiem.

Nić czy szczoteczka międzyzębowa?

Nić dentystyczna sprawdza się przede wszystkim w wąskich przestrzeniach, w których zęby stykają się ze sobą bardzo blisko. Przy szerszych przestrzeniach, odsłoniętych szyjkach zębowych lub chorobach przyzębia skuteczniejsza może być szczoteczka międzyzębowa odpowiednio dobrana pod względem średnicy.

Nie należy wciskać zbyt dużej szczoteczki na siłę. Z kolei zbyt mały rozmiar może nie dotykać powierzchni zębów i nie usuwać płytki. Dobór metody warto oprzeć na budowie przestrzeni międzyzębowych, a nie na przekonaniu, że jeden produkt będzie odpowiedni dla każdego.

Czy nitkowanie może zastąpić fluor i kontrolę diety?

Nitkowanie nie zastępuje pozostałych metod profilaktyki. Próchnica jest chorobą zależną między innymi od częstotliwości spożywania cukrów, jakości higieny, obecności fluoru i wydzielania śliny. Nawet dokładne usuwanie płytki nie zapewni pełnej ochrony, jeżeli zęby przez większą część dnia są narażone na kwaśne środowisko.

Największe znaczenie ma ograniczenie częstego podjadania produktów zawierających cukry, regularne szczotkowanie pastą z fluorem oraz oczyszczanie miejsc niedostępnych dla szczoteczki. Kontrole stomatologiczne pozwalają natomiast wykryć wczesne zmiany międzyzębowe, zanim konieczne stanie się rozległe leczenie.

Nitkowanie jest pomocne, ale nie działa samodzielnie

Nitkowanie zębów ma logiczne i kliniczne uzasadnienie, ponieważ usuwa płytkę nazębną z powierzchni, których nie oczyszcza zwykła szczoteczka. Może więc zmniejszać warunki sprzyjające rozwojowi próchnicy międzyzębowej. Dowody naukowe nie pozwalają jednak określić, w jakim stopniu sama nić ogranicza liczbę nowych ubytków.

Najlepszy efekt daje regularne i prawidłowe oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych połączone ze szczotkowaniem pastą z fluorem, ograniczeniem częstego spożywania cukrów oraz kontrolami stomatologicznymi. W ciasnych przestrzeniach dobrym wyborem będzie nić, a w szerszych często lepiej sprawdzi się szczoteczka międzyzębowa.